اکنون در حال مطالعه
سرطان بیومارکرها EGFR / ALK / ROS1
بیومارکرهای سرطان | از یافته تا تفسیر

EGFR / ALK / ROS1

نقش تغییرات فعال‌کننده EGFR و فیوژن‌های ALK/ROS1 در انتخاب درمان مولکولی سرطان ریه غیرسلول‌کوچک (NSCLC).

چارچوب بالینی

مفهوم و جایگاه بیومارکر

در NSCLC پیشرفته، تعیین وضعیت درایورهای مولکولی پیش از شروع درمان سیستمیک بخش مهمی از ارزیابی اولیه است. EGFR یک گیرنده تیروزین‌کینازی است؛ در مقابل، بازآرایی‌های ALK و ROS1 معمولاً فیوژن‌های فعال‌کننده ایجاد می‌کنند. وجود این تغییرات مسیر انتخاب مهارکننده‌های اختصاصی را تغییر می‌دهد و نباید با میزان بیان PD-L1 خلط شود.

نکته برای پزشکان

تصمیم نهایی به نوع تومور، مرحله، پیشینه درمانی، نتیجه آزمون معتبر و آخرین اندیکاسیون دارویی وابسته است. این صفحه معرفی یک خدمت قابل سفارش نیست.

کاربردهای بالینی

کاربردهای بالینی و نحوه استفاده از نتیجه

01

انتخاب خط اول درمان در NSCLC پیشرفته

بررسی EGFR exon 19 deletion و L858R، EGFR exon 20 insertion، فیوژن ALK و فیوژن ROS1 در نمونه تشخیصی برای انتخاب درمان هدفمند متناسب با نوع تغییر، مرحله بیماری و درمان‌های قبلی. برای مثال راهنمای زنده ASCO سال ۲۰۲۶ گزینه‌های اختصاصی برای EGFR، ALK و ROS1 را گزارش می‌کند.

روش سنجش و نمونه: NGS گسترده معتبر روی بافت FFPE همراه با RNA-based fusion testing در صورت دسترس؛ IHC مربوط به ALK در چارچوب روش اعتبارسنجی‌شده و آزمون تأییدی هنگام نیاز.

تفسیر برای تصمیم‌گیری: نوع دقیق واریانت EGFR، شریک و ساختار فیوژن، سابقه مواجهه با TKI و درگیری CNS باید مشخص باشد.

02

ارزیابی مقاومت اکتسابی و پیشرفت

در پیشرفت بیماری تحت TKI، آزمون مجدد ممکن است مکانیسم‌های مقاومت (مانند برخی جهش‌های ثانویه، bypass pathway alteration یا transformation) را نشان دهد و بر ادامه یا تغییر درمان اثر بگذارد.

روش سنجش و نمونه: در صورت امکان بیوپسی بافتی؛ ctDNA پلاسمایی معتبر به‌عنوان مکمل، به‌خصوص وقتی دسترسی به بافت محدود است.

تفسیر برای تصمیم‌گیری: پلاسمای منفی، تغییر مولکولی را رد نمی‌کند؛ در بیماری با shedding کم یا نمونه کم‌کیفیت بررسی بافت باید مدنظر باشد.

03

برنامه‌ریزی توالی آزمون‌ها و حفظ بافت

در نمونه‌های کوچک ریه بهتر است آزمون‌های لازم با مصرف حداقلی بلوک و در سریع‌ترین زمان هماهنگ شوند تا تصمیم درمانی به تأخیر نیفتد.

روش سنجش و نمونه: تعیین درصد سلول توموری، عمق و پوشش پنل، محدوده کشف fusion، و به‌کارگیری روش‌های DNA و RNA مکمل.

تفسیر برای تصمیم‌گیری: IHC مربوط به PD-L1 به‌تنهایی کافی نیست؛ نتیجه EGFR و فیوژن‌ها باید پیش از اتکا به انتخاب ایمونوتراپی در خط اول لحاظ شود.

تفسیر و محدودیت‌ها

محدودیت‌ها و نکات تفسیری

• واریانت‌های EGFR از نظر حساسیت دارویی معادل نیستند؛ درج exon/variant در گزارش الزامی است.

• فیوژن ALK/ROS1 ممکن است با پنل صرفاً DNA به‌ویژه در ساختارهای پیچیده از دست برود؛ RNA-based testing مکمل مفیدی است.

• در تفسیر ctDNA منفی، ریسک منفی کاذب و در ارزیابی نتایج cfDNA پدیده clonal hematopoiesis مدنظر باشد.

منابع علمی

منابع و راهنماهای علمی

بررسی یک سناریوی مولکولی مشخص

برای مطرح‌کردن یک سؤال علمی بدون ارسال اطلاعات هویتی بیمار، از فرم پشتیبانی تخصصی استفاده کنید.

فرم پشتیبانی تخصصی ←
واتس‌اپتماس با مادریافت مشاوره تخصصی