اکنون در حال مطالعه
سرطان کاربردهای بالینی هدایت درمان دقیق
کاربردهای بالینی | راهنمای انتخاب آزمایش

هدایت درمان دقیق

ارتباط‌دادن تغییرات مولکولی با شواهد مرتبط با درمان هدفمند، ایمونوتراپی و مقاومت دارویی؛ با توجه به نوع سرطان و مرحله بیماری.

نمای بالینی

هدف و کاربرد بالینی

در این کاربرد، هدف صرفاً فهرست‌کردن جهش‌ها نیست؛ گزارش باید مشخص کند کدام بیومارکر در همان نوع سرطان و خط درمان شواهد معتبر دارد. آزمون‌های DNA، RNA، IHC و ISH مکمل هم هستند. تصمیم نهایی با تیم درمان و مبتنی بر مشخصات کامل بیمار است.

نکات انتخاب آزمایش

آزمایش‌های ذکرشده صرفاً گزینه‌هایی برای بررسی‌اند. ارائه خدمت، اعتبارسنجی روش، ضرورت بالینی و شرایط پذیرش نمونه باید با آزمایشگاه تأیید شود.

انتخاب آزمایش بر اساس شرایط بالینی

انتخاب آزمایش در سناریوهای مختلف

نمونه‌هایی برای گفت‌وگو با انکولوژیست؛ انتخاب آزمایش باید متناسب با شرایط هر بیمار باشد.

01

NSCLC پیشرفته پیش از خط اول درمان

پزشک باید وضعیت درایورهای شناخته‌شده و PD-L1 را قبل از انتخاب رژیم تعیین کند.

آزمایش یا مسیر پیشنهادی

NGS جامع DNA/RNA و PD-L1 IHC معتبر؛ در موارد کمبود بافت می‌توان از ctDNA پلاسما کمک گرفت.

چرا و با چه ملاحظه‌ای؟

EGFR، ALK، ROS1، MET exon 14، RET، NTRK، BRAF و سایر اهداف بسته به پنل بررسی می‌شوند. منفی‌شدن ctDNA نیاز به بررسی بافت را منتفی نمی‌کند.

02

سرطان کولورکتال متاستاتیک

انتخاب یا رد برخی درمان‌های هدفمند و بررسی امکان ایمونوتراپی مطرح است.

آزمایش یا مسیر پیشنهادی

KRAS/NRAS، BRAF V600E، وضعیت MSI/MMR و در موارد منتخب HER2 و پنل گسترده‌تر.

چرا و با چه ملاحظه‌ای؟

ارزش هر بیومارکر به زمینه بالینی، خط درمان و دستورالعمل‌های به‌روز وابسته است.

03

سرطان تخمدان اپی‌تلیال یا پستان با اندیکاسیون مولکولی

در بیمار واجد شرایط، مسیر ترمیم DNA و برخی شاخص‌های گیرنده‌ای اهمیت دارند.

آزمایش یا مسیر پیشنهادی

BRCA1/2 Germline و در صورت نیاز Somatic BRCA و HRD معتبر؛ در سرطان پستان تست‌های ER/PR/HER2 و در شرایط منتخب تست‌های دیگر.

چرا و با چه ملاحظه‌ای؟

استعداد ارثی و بیومارکر درمانی دو هدف مستقل‌اند و تفسیر HRD نیز به نوع بیماری و روش بستگی دارد.

04

پیشرفت بیماری هنگام درمان هدفمند

بیمار قبلاً پاسخ داده اما اکنون علائم پیشرفت بالینی یا رادیولوژیک دارد.

آزمایش یا مسیر پیشنهادی

بازنمونه‌گیری بافت یا ctDNA و بررسی تغییرات مقاومت با پنل متناسب با درمان قبلی.

چرا و با چه ملاحظه‌ای؟

ممکن است مکانیسم‌های مقاومت اکتسابی را روشن کند؛ منفی‌شدن پلاسما نتیجه قطعی نیست.

آزمایش‌های مرتبط

آزمایش‌های مرتبط و کاربردشان

نمونه، هدف آزمون و جایگاه استفاده هرکدام مشخص شده تا با یکدیگر اشتباه نشوند.

Tumor CGPبالینی با روش معتبر

NGS جامع DNA/RNA

تغییرات قابل‌اقدام در تومورهای مناسب

نمونه / داده: FFPE / تومور
RNA Fusion NGSبسته به سرطان

پنل فیوژن‌های قابل‌هدف‌گیری

ALK / ROS1 / RET / NTRK و سایر فیوژن‌ها در موارد مناسب

نمونه / داده: بافت / RNA
Plasma ctDNA Profilingبسته به اندیکاسیون

بیوپسی مایع توموری

هنگام محدودیت بافت یا بررسی مقاومت؛ حساسیت به بار تومور وابسته است

نمونه / داده: پلاسما
PD-L1 IHCروش/آستانه وابسته به اندیکاسیون

سنجش PD-L1

در برخی سرطان‌ها و رژیم‌ها برای کمک به انتخاب ایمونوتراپی

نمونه / داده: بافت تومور
MSI / MMR IHCبالینی با روش معتبر

MSI و نقص MMR

ارزیابی بیومارکرهای مرتبط با ایمونوتراپی در زمینه مناسب

نمونه / داده: بافت تومور
HER2 IHC/ISH · ER/PRروش معتبر وابسته به نوع سرطان

HER2 و گیرنده‌های هورمونی

سرطان‌های منتخب پستان، معده و دیگر اندیکاسیون‌های مشخص

نمونه / داده: بافت تومور
HRD / Tumor & Germline BRCAوابسته به اندیکاسیون و روش

ارزیابی HRD و BRCA

بیماران منتخب مانند برخی موارد سرطان تخمدان

نمونه / داده: بافت و/یا خون
TMBوابسته به پنل و زمینه بالینی

Tumor Mutational Burden

فقط در شرایط و اندیکاسیون‌هایی که اعتبار بالینی دارد

نمونه / داده: بافت / پنل معتبر
پیش از درخواست آزمایش

اطلاعات لازم و خروجی مورد انتظار

برای بررسی علمی دقیق، اطلاعات اولیه و اجزای مورد انتظار گزارش از ابتدا مشخص شود.

اطلاعات ورودی

نوع سرطان، مرحله، خط درمان و درمان‌های پیشین

گزارش پاتولوژی، بیومارکرهای شناخته‌شده و نوع نمونه

سؤال درمانی مشخص، به‌ویژه درباره مقاومت یا گزینه هدفمند

محتوای پیشنهادی گزارش

گزارش بیومارکرها با سطح شواهد و وابستگی به نوع سرطان

جداسازی یافته‌های دارای شواهد بالینی از موارد اکتشافی و پژوهشی

ثبت منابع و محدودیت‌ها؛ بدون صدور نسخه یا تضمین پاسخ به درمان

تفسیر و شواهد علمی

محدودیت‌ها و نکات تفسیری

• وجود یک واریانت لزوماً به معنی پاسخ به داروی خاص نیست؛ سطح شواهد و تأیید درمان باید ذکر شود.

• PD-L1، TMB و MSI قابل جایگزینی با یکدیگر نیستند.

• برای تصمیم درمانی از آخرین راهنمای اختصاصی نوع سرطان و گزارش معتبر آزمایشگاهی استفاده شود.

برای انتخاب آزمایش مناسب راهنمایی می‌خواهید؟

نام حوزه بالینی و نوع داده را در فرم پشتیبانی تخصصی ثبت کنید؛ اطلاعات شناسایی‌کننده بیمار نفرستید.

پشتیبانی تخصصی و درخواست تماس ←
واتس‌اپتماس با مادریافت مشاوره تخصصی