اکنون در حال مطالعه
سرطان کاربردهای بالینی شناسایی مولکولی سرطان
کاربردهای بالینی | راهنمای انتخاب آزمایش

شناسایی مولکولی سرطان

توصیف دقیق تغییرات ژنومی و مولکولی خود تومور برای تکمیل طبقه‌بندی بیماری، انتخاب آزمون‌های تکمیلی و فراهم‌کردن بستر بررسی درمان.

نمای بالینی

هدف و کاربرد بالینی

پروفایل تومور بر خلاف تست Germline عمدتاً تغییرات اکتسابی (Somatic) را می‌سنجد. بسته به نوع سرطان و کیفیت نمونه می‌توان جهش‌های نقطه‌ای، Indel، CNV، بازآرایی‌ها و الگوهای RNA را بررسی کرد. همه پلتفرم‌ها تمام انواع تغییرات را با حساسیت یکسان نمی‌بینند.

نکات انتخاب آزمایش

آزمایش‌های ذکرشده صرفاً گزینه‌هایی برای بررسی‌اند. ارائه خدمت، اعتبارسنجی روش، ضرورت بالینی و شرایط پذیرش نمونه باید با آزمایشگاه تأیید شود.

انتخاب آزمایش بر اساس شرایط بالینی

انتخاب آزمایش در سناریوهای مختلف

نمونه‌هایی برای گفت‌وگو با انکولوژیست؛ انتخاب آزمایش باید متناسب با شرایط هر بیمار باشد.

01

آدنوکارسینوم ریه پیشرفته (NSCLC)

بیمار با NSCLC پیشرفته که پیش از انتخاب درمان نیازمند شناخت محرک‌های مولکولی است.

آزمایش یا مسیر پیشنهادی

NGS توموری DNA با پوشش ژن‌های مرتبط، RNA Fusion Panel در صورت نیاز و IHC برای PD-L1 با آزمون معتبر.

چرا و با چه ملاحظه‌ای؟

می‌تواند تغییرات EGFR، KRAS، BRAF، MET و فیوژن‌های ALK/ROS1/RET/NTRK را پوشش دهد؛ پوشش واقعی هر پنل باید مشخص باشد.

02

سرطان با منشأ اولیه نامشخص (CUP)

پس از ارزیابی استاندارد پاتولوژی و تصویربرداری، منشأ تومور مشخص نیست.

آزمایش یا مسیر پیشنهادی

پروفایل جامع DNA/RNA و در موارد منتخب آزمون بیان ژن یا methylation classifier اعتبارسنجی‌شده.

چرا و با چه ملاحظه‌ای؟

ممکن است برای یافتن بیومارکر قابل‌اقدام یا ایجاد فرضیه منشأ کمک کند؛ جایگزین تشخیص پاتولوژیک نمی‌شود.

03

لوسمی حاد در مرحله تشخیص

نیاز به طبقه‌بندی دقیق زیرگونه و یافتن تغییرات پیش‌آگهی یا قابل‌پایش.

آزمایش یا مسیر پیشنهادی

پنل NGS هماتولوژی، تست فیوژن‌های RNA و آزمون‌های سیتوژنتیک/FISH یا PCR متناسب با نوع بیماری.

چرا و با چه ملاحظه‌ای؟

تغییرات ژنی و کروموزومی مکمل مورفولوژی، فلوسایتومتری و سایر معیارهای تشخیصی هستند.

04

نمونه محدود FFPE یا داده خام موجود

پزشک تنها چند لام بافت یا فایل FASTQ/BAM/VCF در اختیار دارد.

آزمایش یا مسیر پیشنهادی

ارزیابی کیفیت، مقدار و درصد سلول توموری؛ سپس تست هدفمند یا بازتحلیل داده موجود در محدوده اعتبارسنجی‌شده.

چرا و با چه ملاحظه‌ای؟

پیش از سفارش CGP باید امکان‌پذیری آزمون و محدودیت حساسیت سنجیده شود.

آزمایش‌های مرتبط

آزمایش‌های مرتبط و کاربردشان

نمونه، هدف آزمون و جایگاه استفاده هرکدام مشخص شده تا با یکدیگر اشتباه نشوند.

Tumor CGP / NGSبالینی با روش معتبر

پروفایل جامع ژنومی تومور

بررسی تغییرات چندژنی در تومورهای واجد شرایط

نمونه / داده: بافت FFPE یا نمونه معتبر
Focused Somatic DNA Panelبالینی با روش معتبر

پنل هدفمند توموری

پاسخ سریع‌تر به سؤال مشخص و محدوده محدودتر

نمونه / داده: بافت تومور
RNA Fusion Panelبسته به اندیکاسیون

شناسایی فیوژن‌های ژنی

ALK، ROS1، RET، NTRK یا فیوژن‌های مرتبط با نوع سرطان

نمونه / داده: بافت / RNA
Copy Number Analysisبسته به اندیکاسیون

تحلیل CNV و آمپلیفیکیشن

بررسی افزایش یا کاهش تعداد نسخه ژن در محدوده پلتفرم

نمونه / داده: بافت / DNA
MSI / MMR IHCبالینی با روش معتبر

بررسی نقص ترمیم MMR

طبقه‌بندی و برخی تصمیم‌های درمانی؛ احتمال ارثی نیازمند ارزیابی جداست

نمونه / داده: بافت تومور
Hematologic Malignancy Panelبسته به بیماری

پنل NGS بدخیمی‌های خونی

تشخیص تکمیلی و طبقه‌بندی بدخیمی‌های هماتولوژیک

نمونه / داده: خون / مغز استخوان
Tumor-Normal WES/WGSپژوهشی یا منتخب

WES/WGS تومور ـ نرمال

بررسی گسترده یا پروژه‌های دشوار/پژوهشی با تحلیل تخصصی

نمونه / داده: بافت تومور و نمونه نرمال
Transcriptomicsغالباً پژوهشی

RNA-seq و بیان افتراقی ژن

مسیرها و امضاهای بیان ژن؛ کاربرد بالینی نیازمند اعتبارسنجی

نمونه / داده: بافت با RNA باکیفیت
پیش از درخواست آزمایش

اطلاعات لازم و خروجی مورد انتظار

برای بررسی علمی دقیق، اطلاعات اولیه و اجزای مورد انتظار گزارش از ابتدا مشخص شود.

اطلاعات ورودی

نوع و مرحله تومور، گزارش آسیب‌شناسی و هدف مولکولی درخواست

نوع نمونه (FFPE، خون، مغز استخوان یا فایل داده) و وضعیت کیفیت

تست‌های پیشین مانند IHC، FISH یا PCR برای جلوگیری از تکرار بی‌دلیل

محتوای پیشنهادی گزارش

واریانت‌های قابل گزارش با مختصات، کیفیت، VAF و پوشش در محدوده روش

توضیح دسته تغییرات شناسایی‌شده و تغییراتی که روش قادر به سنجش آن‌ها نیست

ارجاع به آزمون‌های تکمیلی یا تأییدی در صورت لزوم

تفسیر و شواهد علمی

محدودیت‌ها و نکات تفسیری

• یک نتیجه منفی لزوماً نبود تغییرات توموری را ثابت نمی‌کند؛ کیفیت و میزان تومور در نمونه مهم است.

• NGS جایگزین پاتولوژی، IHC، FISH یا سایر روش‌های ضروری برای یک تشخیص نمی‌شود.

• تفسیر واریانت Somatic نباید با طبقه‌بندی استعداد ارثی Germline یکسان در نظر گرفته شود.

برای انتخاب آزمایش مناسب راهنمایی می‌خواهید؟

نام حوزه بالینی و نوع داده را در فرم پشتیبانی تخصصی ثبت کنید؛ اطلاعات شناسایی‌کننده بیمار نفرستید.

پشتیبانی تخصصی و درخواست تماس ←
واتس‌اپتماس با مادریافت مشاوره تخصصی